Samen op Reis, de vakantieparadox en het leerproces

Door Jan van Selm / Directeur OV Bureau Groningen Drenthe

Een rondgang langs vrienden en collega’s in deze nazomerse periode geeft steevast een beeld van vooral geslaagde vakanties. Tegelijkertijd betogen deskundigen in de krant dat samen reizen moeilijk is voor partners, vakantiestress een serieus item en het aantal scheidingen in vakantieperiodes hoog…

Samen op reis gaan, dat is wat we als OV-sector hebben afgesproken. Iedereen gaat mee, en we hebben ook een reisdoel: naar een beter OV voor de reiziger! Het goede nieuws dat we samen op reis gaan is breed verspreid. Evenals ons stellige voornemen er nu – ondanks een hier en daar best beladen verleden en heden – zeker wat moois van te maken. Dus wordt verwachtingsvol uitgekeken naar onze reiservaringen. Komt het allemaal goed???

Zonder gekheid. De reiziger heeft in het OV zijn handen en ogen vrij en waardeert het OV met een mooie 7,5. Een prestatie!! En toch valt er nog veel te winnen door als sector nog meer samenhangend te opereren. Enerzijds om huidige klanten beter te bedienen. Anderzijds om het OV voor nieuwe klantgroepen in beeld te brengen. Met het project ‘Samen op Reis…’ doen we als OV-sector dus een even noodzakelijke als bewonderenswaardige poging om onze samenwerking – en de sectorsamenwerking met externe partners – naar een hoger niveau te tillen. Voor de reiziger. Zodat die het OV als een nog meer samenhangend – dus aantrekkelijk – geheel ervaart. En dat moet ook, geen twijfel over – zeker ook uit bereikbaarheids- en duurzaamheidsoverwegingen, en niet in de laatste plaats voor de toekomst van de sector zelf, samen meer markt opzoeken! Maar de opgave is groot, ook daar geen twijfel over, we concurreren immers ook binnen de sector. En de steeds verder afnemende rijksmiddelen en dus marges in de sector  dwingen weliswaar tot samen meer markt zoeken, maar bemoeilijken samenwerkingsprocessen evenzeer.

Mijn eerste punt is dat beter leren samenwerken – en zorgvuldige borging van de resultaten –  in deze fase nog belangrijker is dan het alleen maar realiseren van een aantal concrete verbeteringen voor de reiziger op korte termijn – hoe wenselijk ook! Mijn tweede punt is dat het welslagen van dit leerproces alleen kan bij voldoende geduld en begrip bij alle partijen, zowel binnen de sector als bij aanpalende partijen. We hebben allemaal historie met elkaar, en samenwerken ís echt moeilijk! Bij leren hoort tijd en fouten maken. Onszelf alleen maar harde deadlines en resultaateisen opleggen maakt geen ideale leeromgeving, hoezeer je soms ook snakt naar een tijdig opgeleverd werkend samenwerkingsresultaat! Anders gezegd: we moeten Samen op Reis niet laten verworden tot een streven om 15 pilots op tijd tot een goed eind brengen!

Ik ben betrokken bij diverse pilots van Samen op Reis, van bestuurlijk niveau tot operationeel. Wat ik zie is zeer betrokken collega’s, die met de reiziger voor ogen over vroegere grenzen heenstappen, die lange perioden van wederzijds wantrouwen weten te overwinnen, die de waarde van transparantie snappen, die samen creatief weten te worden, luiken open zetten naar buiten, problemen zien maar ook werkende weg naar oplossingen zoeken.  Op alle niveaus. Leren is ook voor jezelf benoemen wat je verbeteren moet. Ook dat zie ik gebeuren, vorige week bijvoorbeeld nog tijdens een evaluatiemiddag in Utrecht bij AEF, we delen dan ervaringen respectvol maar openhartig, in een sfeer die een paar jaar geleden nog niet mogelijk leek. Echt goed!

Ok, dus mag de reiziger op korte termijn weinig verwachten? Gelukkig wel degelijk! De ene Kruitvatdagkaart voor het hele OV is een mooie zichtbare verbetering. Een veel beter aansluitend prijsassortiment voor zakelijke reizigers eveneens. En reizigers in Groningen zijn blij als ze ondanks een zware storm waardoor treinen niet meer rijden toch thuiskomen met de bus. Noord-Nederlandse reizigers krijgen tegenwoordig een jaarlijkse OV-krant in plaats van een jaarlijkse buskrant. Genoeg voorbeelden van korte termijn successen en die stimuleren in zichzelf ook weer: het kan blijkbaar!

We willen het nog beter maken voor de reiziger, dat moet ook en het kan! Laten we ‘als sector’ dat gevoel vooral vasthouden, lekker door blijven reizen met zijn allen, actiegericht maar stap voor stap, daar gaandeweg van leren en de resultaten vasthouden. Voor huidige en toekomstige reizigers, en voor de samenleving als geheel!

jan-van-selm